Program Badawczy SoundDNA
Otwarte badanie zróżnicowania percepcji odsłuchowej — z metodologią jawną od pierwszego dnia.
SEKCJA 1 — LUKA, KTÓRĄ WYPEŁNIAMY
Wiemy, jak ludzie słyszą. Nie wiemy, jak słuchają.
Psychoakustyka precyzyjnie opisała mechanikę słyszenia. Znacznie mniej wiadomo o zróżnicowaniu preferencji percepcyjnych: dlaczego ten sam sygnał jednych zachwyca strukturą, innych przestrzenią, energią albo emocją. Badania w tym obszarze prowadzone są na małych próbach laboratoryjnych; nie istnieje duży, otwarty, wielojęzyczny zbiór danych o tym, jak słuchają ludzie poza laboratorium — ani zwalidowany, publicznie dostępny instrument samoopisowy do jego zbierania.
SoundDNA buduje jedno i drugie: instrument oraz zbiór — w modelu non-profit.
SEKCJA 2 — INSTRUMENT
Kwestionariusz z zabezpieczeniami, nie quiz
Rdzeniem badania jest kwestionariusz samoopisowy mierzący cztery wymiary percepcji odsłuchowej (w komunikacji dla słuchaczy: żywioły — struktura, przestrzeń, energia, emocja). Konstrukcja obejmuje zabezpieczenia rzadko spotykane w testach internetowych:
Język doświadczeń i zachowań zamiast żargonu — pozycje są jednakowo dostępne dla nowicjusza i eksperta, co obniża podatność na odpowiadanie wizerunkowe.
Pozycje odwrócone i pary spójności w każdej skali — kontrola stylu potakiwania i uważności odpowiadania.
Pozycje kontrolne i pomiar czasu odpowiedzi— detekcja odpowiedzi nieuważnych; wyniki poniżej progu rzetelności są wyłączane z bazy badawczej (respondent zawsze otrzymuje swój profil — filtrujemy dane, nie ludzi).
Kotwica kontekstowa — respondent odpowiada z ujawnionego, zapisanego kontekstu odsłuchowego; kontekst staje się zmienną analityczną zamiast niewidzialnym szumem.
Pomiar autopercepcji po teście, przed prezentacją wyniku — zgodność intuicji z pomiarem tworzy wskaźnik samoświadomości słuchowej i niezależny sygnał trafności.
Pełne wersjonowanie — każda odpowiedź zapisana surowo, z wersją instrumentu i parametrów algorytmu; każdy historyczny wynik można odtworzyć i przeliczyć.
SEKCJA 3 — PLAN WALIDACJI (cztery fazy)
Zadeklarowany z góry. Publikowany niezależnie od wyniku.
Faza I — kalibracja
Beta na pełnym banku pozycji (cel: 500–1500 rekordów, próba środowiskowa jawnie flagowana jako kohorta): analiza pozycji, rzetelność skal, eksploracyjna analiza czynnikowa.
Faza II — struktura i stabilność
Konfirmacyjna analiza czynnikowa na próbie niezależnej; test–retest (podpróbka, 2–4 tygodnie); trafność zbieżna z uznanymi skalami (dobór do uzgodnienia z partnerami akademickimi); trafność kryterialna (kontekst preferowany, autopercepcja, deklarowane preferencje).
Faza III — normy i języki
Normalizacja; adaptacje EN/DE z tłumaczeniem zwrotnym i testem równoważności pomiarowej PRZED jakimikolwiek porównaniami międzygrupowymi.
Faza IV — zachowanie
Moduł behawioralny (wybory między próbkami dźwiękowymi): konfrontacja warstwy deklaratywnej z realnymi wyborami słuchowymi.
Nasze zobowiązanie: model czterowymiarowy jest hipotezą poddaną świadomej weryfikacji. Wyniki walidacji — potwierdzające lub korygujące model — opublikujemy niezależnie od rezultatu. Quiz nie może się mylić, bo niczego nie twierdzi. My twierdzimy — i dlatego możemy być nauką.
SEKCJA 4 — OTWARTE PYTANIA BADAWCZE
Sześć pytań, na które szukamy odpowiedzi (i współautorów)
1. Struktura wymiarowa — czy preferencje odsłuchowe układają się w cztery wymiary? W ile naprawdę?
2. Cecha czy stan — jak silnie profil zależy od kontekstu odsłuchu (dom, droga, koncert), także w pomiarze in situ na urządzeniach mobilnych?
3. Samoświadomość słuchowa — jak trafnie ludzie przewidują własny profil? Czy doświadczenie audio ją zwiększa?
4. Deklaracja a zachowanie — na ile samoopis pokrywa się z wyborami między realnymi próbkami dźwięku?
5. Różnice międzyjęzykowe i międzykulturowe — po ustaleniu równoważności pomiarowej.
6. Korelaty — demografia, doświadczenie, sprzęt, konteksty: co współwystępuje z mapami percepcji?
SEKCJA 5 — DANE I ETYKA
Architektura, nie deklaracje
Rozdzielenie danych kontaktowych od badawczych na poziomie struktury bazy · dwie odrębne zgody (badawcza i kontaktowa), wersjonowane · identyfikatory publiczne nieprzewidywalne · eksport badawczy wyłącznie pseudonimizowany · dane zagregowane i zanonimizowane udostępniane otwarcie; dostęp do danych jednostkowych pseudonimizowanych — na podstawie umów o współpracy badawczej · rezydencja danych w UE.
SEKCJA 6 — WSPÓŁPRACA AKADEMICKA
Zaproszenie dla ośrodków i badaczy
Proponowane formy: konsultacja psychometryczna planu analiz · współautorstwo publikacji z faz walidacyjnych · dostęp do danych dla zespołów i prac dyplomowych · włączenie krótkich modułów skal zewnętrznych do bety (trafność zbieżna) · współprojektowanie modułu behawioralnego fazy IV.
Pełna specyfikacja instrumentu i architektury danych — do wglądu na życzenie, po kontakcie (nie publikujemy treści pozycji przed zakończeniem kalibracji: jawność instrumentu w trakcie zbierania danych unieważniałaby pomiar — otwartość ma swoją kolejność).
Czym projekt nie jest: przedsięwzięciem komercyjnym z badawczą fasadą. Warstwa badawcza jest statutowo otwarta i bezpłatna; finansuje ją odrębna warstwa usługowa, objęta polityką konfliktu interesów. Szczegóły struktury udostępniamy każdemu zainteresowanemu ośrodkowi.